Verkoopprijs € 22,50
Inhoud deel 31:
- Benamingen van lage, natte plekken in Altena
- Een laat ontdekt kleinood van ds. D.A. Detmar. Afscheidsgedicht aan de hervormde gemeente te Wijk (bij Heusden)
- Reconstructie van het grensgebied tussen Holland en Altena voor 1421
- Ditje Romijn-Vink (1932-2007), een bekende Oudendijkse vrouw
- Hoegenaamd. Over aliassen en andere namen in het Land van Altena, 1590-1630
- Vergeten gevechten. De slag om Altena 1795
- Vergeten gevechten. Kozakken in Werkendam 1813-1814
- Marinus (Rien) Bos, molenbouwer en gemalenreparateur (1930-2022)
- Vrouwelijke vorming op het vglo. De rooms-katholieke meisjesschool in Heusden 1857-1980
- Woudrichem en de Vaart in de Middeleeuwen
- De slep: een bijna vergeten woord voor vier bijna vergeten objecten
- Een windvlaag des doods. De Spaanse griep in Altena (1918-1919)
- Requiem voor een donjon. Deconstructie van een mythe aan de Dussen
- Kornelis (Kees) van Loon (1917-1944), een leven tussen twee oorlogen
- Brandweer Giessen
- Rijkswal 44 te Woudrichem, een woning met een bijzondere geschiedenis
- Met de snelheid des bliksems. Soldaten en berichten ‘razendsnel’ door het Land van Altena ten tijde van Napoleon
- Huisvesting van de brandweer in de Woudrichemse vesting tussen 1739 en 1999
- De heffing van de Tiende Penning in Dussen in 1543
- Jan Burghout (1947). Laatste telg uit een Almkerkse familie van tuinmannen en hoveniers
- De moeizame start van het Heusdense weeshuis
- Dijkverbeteringsplannen 1983-1997 hebben grote gevolgen voor De Nol in Rijswijk
Benamingen van lage, natte plekken in Altena
Bas van Andel
In het landschap van Altena zijn veel veldnamen ontstaan die verwijzen naar natte en laaggelegen gronden. Deze benamingen maken zichtbaar hoe bewoners hun omgeving taalmatig hebben vastgelegd in relatie tot water, landbouw en gebruiksmogelijkheden van de grond. Termen als broek, dellen en dooilagen tonen hoe sterk water en landgebruik in het dagelijkse bestaan met elkaar verbonden waren.
Een laat ontdekt kleinood van ds. D.A. Detmar
Martien Vos
Dit artikel belicht ds. D.A. Detmar tijdens zijn predikantschap in Wijk bij Heusden (1807–1815), met een recent ontdekt afscheidsgedicht als uitgangspunt. In een periode van politieke en religieuze verandering speelde hij een centrale rol in het geestelijk leven van de gemeente, waarin persoonlijke verbondenheid en kerkelijke praktijk nauw samenkwamen.
Reconstructie van het grensgebied tussen Holland en Altena voor 1421
Henne van Heeren
Het middeleeuwse grensgebied tussen Holland en Altena bestond uit een dynamisch landschap van veen, rivieren en ontginningen. Op basis van kaartmateriaal en bronnenonderzoek wordt zichtbaar hoe waterlopen en ambachten de bestuurlijke indeling bepaalden en hoe deze grens verschoof.
Ditje Romijn-Vink (1932-2007), een bekende Oudendijkse vrouw
Amy van Beem
Het levensverhaal van Ditje Romijn-Vink toont de ontwikkeling van het dorpsleven in Oudendijk, waarin kleinschalige middenstand en huis-aan-huisverkoop centraal stonden. Haar familiebedrijf maakte later de overgang naar de SRV-wagen en moderne distributie, waarmee een tijdperk werd afgesloten.
Hoegenaamd. Over aliassen en andere namen in het Land van Altena (1590-1630)
Johanna van Roode
In de vroegmoderne periode gebruikten inwoners van Altena vaak meerdere namen naast elkaar. Dit artikel laat zien hoe aliassen ontstonden uit beroep, herkomst en sociale omstandigheden en hoe zij functioneerden binnen rechtspraak en lokale administratie.
Vergeten gevechten. De slag om Altena 1795
Mitchel Delleman
De Franse inval van 1795 bracht het Land van Altena in het centrum van militaire gebeurtenissen. Rond Werkendam en Woudrichem speelden waterlinies en bevroren rivieren een cruciale rol in de verdediging en uiteindelijke inname van het gebied.
Vergeten gevechten. Kozakken in Werkendam 1813-1814
Mitchel Delleman
Tijdens de val van het Napoleontische rijk trokken Kozakken en geallieerde troepen door het rivierengebied. Werkendam werd een strategisch punt in een snelle opmars die uiteindelijk leidde tot de bevrijding van Nederland.
Marinus (Rien) Bos, molenbouwer en gemalenreparateur (1930-2022)
Bas van Andel en Jan Burghout
Het werk van Rien Bos laat zien hoe ambacht en waterbeheer samenkwamen in de ontwikkeling van gemalen en polders. Zijn familie speelde een belangrijke rol in het draaiend houden van het regionale watersysteem.
Vrouwelijke vorming op het vglo
Anne-Ruth Huijsmans
De rooms-katholieke meisjesschool in Heusden ontwikkelde zich van bewaarschool tot Voortgezet Gewoon Lager Onderwijs (vglo) met nadruk op huishoudelijke vorming. Onder invloed van religie en maatschappelijke veranderingen veranderde het meisjesonderwijs ingrijpend tussen 1857 en 1980.
Woudrichem en de Vaart in de Middeleeuwen
Ferd van Roode
De Vaart was een belangrijke middeleeuwse waterverbinding die Woudrichem verbond met het achterland. Door veranderingen in waterbeheer verloor de waterweg later haar functie en raakte zij grotendeels verdwenen uit het landschap.
De slep: een bijna vergeten woord voor vier bijna vergeten objecten
Bas van Andel
Het woord ‘slep’ had in het Land van Altena meerdere betekenissen, variërend van visserijconstructie tot landbouwbrug en sleepeg. Deze veelzijdigheid laat zien hoe taal en dagelijks gebruik nauw met elkaar verbonden waren.
Een windvlaag des doods. De Spaanse griep in Altena (1918-1919)
Sebastiaan van den Oever en Tim van Heteren, bewerkt door Mariska Heijmans-van Bruggen
De Spaanse griep veroorzaakte in Altena sterftegolven in 1918 en 1919. Vooral jonge mensen werden getroffen, wat diepe sporen naliet in dorpen en gezinnen in de regio.
Requiem voor een donjon. Deconstructie van een mythe aan de Dussen
Erik Hofmans
Het onderzoek naar kasteel Dussen laat zien dat de veronderstelde middeleeuwse donjon waarschijnlijk niet aantoonbaar is. Archief- en bouwsporenonderzoek wijzen op een complexere bouwgeschiedenis dan eerder werd aangenomen.
Kornelis (Kees) van Loon (1917-1944)
Arie Klop
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Kornelis van Loon gearresteerd en via verschillende kampen naar Duitsland gedeporteerd. Hij kwam om het leven tijdens dwangarbeid, waarmee zijn verhaal symbool staat voor de oorlogservaring in de regio.
Brandweer Giessen
Wim Crielaard
De brandweer van Giessen ontwikkelde zich van een lokaal vrijwilligerskorps tot een professioneel georganiseerd systeem. Deze ontwikkeling weerspiegelt de modernisering van veiligheid in dorpen van Altena.
Rijkswal 44 te Woudrichem
Anneke van Walree en Jan de Jong
Rijkswal 44 was een centrum van huisartsenzorg in Woudrichem. Vier generaties artsen werkten vanuit dit pand, dat een vaste waarde werd in de lokale medische geschiedenis.
Met de snelheid des bliksems
Bart van Helvoort
In de Napoleontische tijd veranderde communicatie en vervoer in Altena door infrastructuur zoals de Rijksstraatweg en optische telegrafie.
Huisvesting van de brandweer in de Woudrichemse vesting (1739-1999)
Jan de Jong en Hans Scherff
De brandweer van Woudrichem verhuisde in de loop der eeuwen binnen de vesting en uiteindelijk naar een modern gebouw buiten de vesting.
De heffing van de Tiende Penning in Dussen (1543)
Ton Lensvelt
De Tiende Penning biedt inzicht in belastingheffing en sociale structuren in het zestiende-eeuwse Dussen. De kohieren tonen hoe bezit en land systematisch werden geregistreerd.
Jan Burghout (1947)
Jan Burghout, met medewerking van Bas van Andel
Het hoveniersvak in Altena ontwikkelde zich van traditioneel handwerk tot modern bedrijf. De familie Burghout speelde hierin een belangrijke rol in Almkerk en omgeving.
De moeizame start van het Heusdense weeshuis
Hildo van Engen
De oprichting van het weeshuis in Heusden kwam voort uit een langdurige juridische strijd rond nalatenschappen. Uiteindelijk kon het weeshuis in het begin van de zeventiende eeuw worden gerealiseerd.
Dijkverbeteringsplannen 1983-1997 hebben grote gevolgen voor De Nol in Rijswijk
Jan de Jong en Hans Scherff
De dijkversterking bij De Nol laat zien hoe waterveiligheid en leefomgeving steeds sterker met elkaar werden verbonden. Na overleg en protest werd gekozen voor een oplossing waarbij de woonkern bleef behouden.