Uitverkocht.
Wel digitaal verkrijgbaar voor € 10,00.
- Herdenking en waarschuwing. Inleiding op de bundel 50 jaar bevrijding
- Oorlog en bevrijding, gezien door de ogen van de regionale pers. Een impressie
- Nieuwendijk in oorlogstijd. Enkele momentopnamen
- Verhalen over oorlog en verzet van P.L. de Bruijne (Werkendam)
- Een Sleeuwijkse jongen in oorlogstijd
- Een ideale schuilplaats (Biesbosch)
- Wij overleefden, zij niet...!, over waanzin en menselijkheid (Woudrichem)
- Verblijf in concentratiekamp Buchenwald. Oorlogservaringen van Bastiaan Vos (1891-1947) (Veen)
- Herinneringen aan de meistaking in het Land van Heusden en Altena
- Staking en arrestatie (Babyloniënbroek)
- Niet alle Duitsers waren slecht (Almkerk)
- Jeugdimpressies uit Andel
- Verhalen van een Broekse onderduiker
- Een Engelsman in het stro (Babyloniënbroek)
- Broekse oorlogsherinneringen
- Van Dolle Dinsdag tot bevrijding (Genderen)
- Gebeurtenissen rond de melkfabriek in Genderen: september-november 1944
- Evacuatie uit Meeuwen en onvrijwillig verblijf in Duitsland
- Een rooms-katholieke onderduiker tussen Meeuwen en Giessen
- Nappie, de vos van Enschede (Nieuwendijk)
- Oorlogsdagboek (Werkendam)
- Schietpartij te Woudrichem na capitulatie
- Epiloog en balans
- Index van persoons- en plaatsnamen (opent in PDF)
Herdenking en waarschuwing. Inleiding op de bundel 50 jaar bevrijding
A.J. Verschoor
Deze inleiding plaatst de bundel in het bredere kader van herinnering en geschiedschrijving van de Tweede Wereldoorlog in het Land van Heusden en Altena. Centraal staat hoe persoonlijke getuigenissen, dagboekfragmenten en lokale verhalen samen een regionaal beeld van bezetting en verzet vormen. Tegelijk wordt gewezen op het wegvallen van de eerste generatie ooggetuigen en het groeiende afstandsbesef. De tekst benadrukt het belang van herinnering als waarschuwing tegen herhaling van oorlog en extremisme.
Oorlog en bevrijding, gezien door de ogen van de regionale pers. Een impressie
C. de Gast
Dit artikel laat zien hoe de regionale pers in Heusden en Altena de oorlog en bevrijding registreerde binnen de beperkingen van censuur en propaganda. Kranten stonden onder druk van de bezetter, maar moesten tegelijk voorzien in dagelijkse informatie. Naast officiële berichtgeving ontstond een illegale pers die een kritisch tegenstem bood. Zo wordt zichtbaar hoe informatievoorziening zowel een instrument van macht als van verzet was.
Nieuwendijk in oorlogstijd. Enkele momentopnamen
J. Biesheuvel
Dit artikel schetst het dorpsleven in Nieuwendijk tijdens de Duitse bezetting. De gemeenschap kreeg te maken met razzia’s, onderduikers en de toenemende druk van arbeidsinzet. Tegelijk bleef het dagelijkse leven doorgaan, zij het onder steeds zwaardere omstandigheden. De laatste oorlogsmaanden worden gekenmerkt door frontnadering en evacuaties.
Verhalen over oorlog en verzet van P.L. de Bruijne (Werkendam)
C. de Gast
Het artikel beschrijft de oorlogservaringen van P.L. de Bruijne binnen bestuur, distributie en verzet in Werkendam en omgeving. Hij raakte betrokken bij het illegale werk via bonkaarten en hulp aan onderduikers. Na zijn arrestatie volgde gevangenschap via Kamp Amersfoort en Vught naar Duitsland. Zijn verhaal toont de verwevenheid van lokaal bestuur en persoonlijk verzet.
Een Sleeuwijkse jongen in oorlogstijd
J. van de Pol
Deze herinneringen beschrijven het leven van een jongen in Sleeuwijk tijdens de bezetting. Het dorp werd geconfronteerd met inkwartiering, luchtaanvallen en voortdurende onzekerheid. Het dagelijks leven werd bepaald door schaarste en angst voor razzia’s. De bevrijding brengt zowel opluchting als ontregeling.
Een ideale schuilplaats (Biesbosch)
J.C. Visser
In dit artikel wordt de Biesbosch beschreven als toevluchtsoord voor onderduikers en schippers. Door de geïsoleerde ligging bood het gebied bescherming tegen Duitse controle. Tegelijk was het bestaan er zwaar door schaarste en voortdurende dreiging. Het waterlandschap werd zo een belangrijk centrum van overleven en verzet.
Wij overleefden, zij niet...!, over waanzin en menselijkheid (Woudrichem)
H.M. Waterman-Benjamins
Dit persoonlijke relaas beschrijft de Jodenvervolging vanuit Woudrichem en omgeving. De auteur vertelt over onderduik, arrestaties binnen de familie en voortdurende dreiging van deportatie. Dankzij hulp van lokale gezinnen weet zij te overleven. Het verhaal laat de diepe impact van de Holocaust in een kleine regio zien.
Verblijf in concentratiekamp Buchenwald. Oorlogservaringen van Bastiaan Vos (1891-1947) (Veen)
J. Vos
Het artikel beschrijft de arrestatie van Bastiaan Vos en zijn transport naar Buchenwald. Na een lange reis via verschillende kampen volgt een relatief gestructureerd maar zwaar kampbestaan. Contact met familie blijft deels mogelijk via brieven. In 1941 keert hij terug naar Veen.
Herinneringen aan de meistaking in het Land van Heusden en Altena
J. Jacquemijns
Deze herinneringen behandelen de impact van de meista¬king van 1943 in de regio Altena. De staking leidt tot onrust, arrestaties en spanningen tussen bevolking en bezetter. Lokale bedrijven en dorpen worden direct geraakt. De gebeurtenissen tonen de kwetsbaarheid van collectief verzet.
Staking en arrestatie (Babyloniënbroek)
D.L. van der Brugge
Het artikel beschrijft hoe een lokale staking leidt tot spanningen en politieoptreden in Babyloniënbroek. Personen worden verdacht van betrokkenheid en tijdelijk gearresteerd. De situatie veroorzaakt angst in het dorp. Uiteindelijk blijft de impact vooral sociaal voelbaar.
Niet alle Duitsers waren slecht (Almkerk)
P. Monshouwer-de Graaf
Dit artikel belicht de complexe relaties tussen inwoners en Duitse militairen in Almkerk. Naast bezetting en druk zijn er ook momenten van hulp en menselijk contact. De tekst benadrukt morele ambiguïteit in oorlogssituaties. De grens tussen vijand en mens blijkt soms vervaagd.
Jeugdimpressies uit Andel
A. van Andel
De jeugdherinneringen uit Andel geven een beeld van bombardementen, inkwartiering en evacuatie. Kinderen ervaren de oorlog vooral via angst, schaarste en plotselinge gebeurtenissen. De winter van 1944–1945 maakt diepe indruk. De bevrijding wordt vooral beleefd als verwarring en opluchting.
Verhalen van een Broekse onderduiker
W. van den Berg
Het artikel beschrijft het leven van een onderduiker in Babyloniënbroek. Via boerengezinnen weet hij aan dwangarbeid te ontkomen. Het bestaan is onzeker en gevaarlijk door razzia’s en controle. Tegelijk ontstaat een netwerk van hulp en verzet.
Een Engelsman in het stro (Babyloniënbroek)
D.L. van der Brugge
Dit verhaal beschrijft de onderduik en opvang van een geallieerde militair in het Land van Altena. Via lokale verzetslijnen wordt hij verborgen en verplaatst. De situatie wordt steeds gevaarlijker door Duitse zoekacties. Uiteindelijk volgt een ontsnapping richting bevrijd gebied.
Broekse oorlogsherinneringen
M. Lankhaar & M.A. Noorloos
Deze herinneringen geven een beeld van dwangarbeid, inkwartiering en dagelijks leven in Babyloniënbroek. De oorlog brengt voortdurende onzekerheid en toezicht. Tegelijk is er sprake van kleine vormen van hulp en handel. De bevrijding laat een zwaar beschadigde gemeenschap achter.
Van Dolle Dinsdag tot bevrijding (Genderen)
L.G. van der Beek
Het dagboek beschrijft de periode van Dolle Dinsdag tot de bevrijding. De regio Genderen wordt geconfronteerd met evacuaties, beschietingen en militaire druk. De bevolking leeft tussen hoop en angst. Na de bevrijding volgt een moeizame terugkeer naar normaliteit.
Gebeurtenissen rond de melkfabriek in Genderen: september-november 1944
A.A. van Dam
Dit artikel beschrijft hoe de melkfabriek in Genderen een cruciale rol speelt in de voedselvoorziening. Door oorlogsomstandigheden raakt de distributie ernstig verstoord. Er ontstaat spanning tussen lokale en regionale belangen. Uiteindelijk leidt de frontnadering tot stilstand van de productie.
Evacuatie uit Meeuwen en onvrijwillig verblijf in Duitsland
L. Burghout
Het verhaal beschrijft de gedwongen evacuatie uit Meeuwen en de daaropvolgende deportatie naar Duitsland. Vluchtelingen trekken via omwegen richting verzamelpunten. In Duitsland volgt dwangarbeid onder zware omstandigheden. Ontsnapping en terugkeer verlopen gevaarlijk en chaotisch.
Een rooms-katholieke onderduiker tussen Meeuwen en Giessen
P.Th.J. Kuyer
Dit artikel gaat over een katholieke onderduiker in een protestantse omgeving. Hij wordt opgenomen in verschillende gezinnen en moet zich voortdurend aanpassen. Religieuze verschillen spelen soms een rol in het dagelijks leven. De oorlog blijft echter vooral bepaald door schaarste en dreiging.
Nappie, de vos van Enschede (Nieuwendijk)
J. Jacquemijns
Het artikel beschrijft een dubieuze figuur die laveert tussen verzet en collaboratie. Zijn opportunistische gedrag leidt tot wantrouwen in het dorp. Uiteindelijk raakt hij verstrikt in conflicten binnen het verzet. Zijn dood markeert de morele ambiguïteit van de oorlog.
Oorlogsdagboek (Werkendam)
C.G. de Boon-Baggerman
Dit dagboek volgt de laatste oorlogsmaanden in Werkendam. Luchtgevechten, bombardementen en inundaties bepalen het dagelijks leven. De Biesbosch vormt een belangrijk strijd- en schuilgebied. De bevrijding komt na een lange periode van ontbering.
Schietpartij te Woudrichem na capitulatie
F. van Straten
Het artikel beschrijft een gewelddadig incident direct na de Duitse capitulatie. Spanningen tussen Duitse troepen en lokale autoriteiten lopen uit op schotenwisseling. Burgers raken betrokken bij de chaos van de overgangssituatie. Het voorval toont de instabiele nasleep van de bevrijding.
Epiloog en balans
A.J. Verschoor
Deze afsluitende tekst reflecteert op de oorlog en de nasleep in de regio. De bevrijding brengt vreugde, maar ook verlies en schade. De wederopbouw verloopt langzaam en moeizaam. De herinnering aan oorlog blijft bepalend voor de regionale identiteit.
Index van persoons- en plaatsnamen (opent in PDF)